Giá trị đồng rupee đã liên tục giảm giá kể từ năm 2018 đến nay, và sự suy giảm này đã trở nên nghiêm trọng hơn từ năm ngoái, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump áp thuế quan cao lên hàng nhập khẩu từ Ấn Độ và tiếp đó là cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran gây ra một cú sốc năng lượng.

Ngân hàng Trung ương Ấn Độ (RBI) đã thực hiện nhiều biện pháp mạnh mẽ để hỗ trợ đồng rupee, nhưng chỉ mang lại hiệu quả tạm thời, và nhà đầu tư nước ngoài vẫn tiếp tục thoái vốn khỏi nước này. Gần đây, Chính phủ Ấn Độ ứng phó đà trượt dốc của đồng nội tệ bằng cách khẩn cấp tăng giá nhiên liệu, hạn chế nhập khẩu vàng và bạc, và thậm chí kêu gọi sự hỗ trợ từ người dân để bảo vệ dự trữ ngoại hối của quốc gia.

Tình trạng mất giá không phanh của đồng rupee đã làm cho việc trang trải hóa đơn nhập khẩu năng lượng của Ấn Độ - quốc gia có mức độ phụ thuộc lớn vào dầu thô và khí đốt nhập khẩu - trở nên khó khăn hơn, đồng thời làm giảm dư địa của Chính phủ trong việc cung cấp các khoản trợ cấp và hỗ trợ cho hàng trăm triệu người dân đang gặp khó khăn vì giá xăng dầu tăng.

Theo hãng tin Bloomberg, các nhà kinh tế cho rằng nguyên nhân của sự mất giá đồng rupee không thể được giải quyết bằng các chính sách đơn giản, và Chính phủ Ấn Độ cần phải giải quyết các điểm yếu mang tính cấu trúc mà nhiều năm tăng trưởng nhanh chóng đã không thể khắc phục.

Đồng rupee là đồng tiền giảm giá mạnh nhất nhất ở châu Á trong năm 2025 và tiếp tục giữ vị trí này từ đầu năm 2026 cho đến khi RBI đưa ra các biện pháp ngăn chặn giao dịch đầu cơ vào ngày 27/3.

VÌ SAO RUPEE MẤT GIÁ?

Sự yếu kém của đồng rupee trong năm ngoái chủ yếu là hệ quả từ các biện pháp thuế quan mạnh tay của Tổng thống Trump đối với Ấn Độ, cùng với sự rút lui của các nhà đầu tư nước ngoài khỏi thị trường chứng khoán Ấn Độ do lo ngại về thuế quan của Mỹ, tốc độ tăng trưởng kinh tế Ấn Độ yếu đi, định giá cổ phiếu cao và lợi nhuận doanh nghiệp yếu.

Năm nay, đồng rupee liên tục giảm xuống những mức thấp kỷ lục mới, gần chạm ngưỡng 97 rupee đổi 1 USD Mỹ, với một số nhà đầu tư đã chuẩn bị tinh thần cho ngưỡng tâm lý quan trọng là 100 rupee mới đổi được 1 USD.

Hiện tại, áp lực mất giá đối với rupee chủ yếu đến từ mối lo ngại rằng giá năng lượng cao hơn do cuộc chiến Mỹ - Iran sẽ làm tăng lạm phát, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế và làm gia tăng thâm hụt thương mại vốn đã lớn của Ấn Độ.

Giá năng lượng cao hơn đồng nghĩa với việc Ấn Độ phải mua nhiều ngoại tệ hơn, thường là USD, để thanh toán các lô dầu thô và khí đốt nhập khẩu. Công ty nghiên cứu kinh tế Bloomberg Economics ước tính rằng giá dầu thô ở mức 100 USD/thùng và giá khí đốt cao hơn 50% so với mức trước chiến tranh có thể làm tăng hóa đơn nhập khẩu của Ấn Độ thêm 5 tỷ USD mỗi tháng.

Cú sốc giá năng lượng cũng đã làm trầm trọng thêm dòng vốn nước ngoài rút khỏi thị trường cổ phiếu Ấn Độ.

Áp lực lạm phát dai dẳng đã ảnh hưởng tiêu cực đến đồng rupee thông qua làm xói mòn sức mua và khả năng cạnh tranh của Ấn Độ theo thời gian. Chi tiêu cho thực phẩm chiếm một tỷ lệ lớn trong chi tiêu hộ gia đình ở Ấn Độ, và giá thực phẩm thường biến động do các cú sốc cung ứng do thời tiết, chẳng hạn như lượng mưa trong mùa mưa hay các đợt nắng nóng. Sự kém hiệu quả trong chuỗi cung ứng và năng suất thấp ở một số bộ phận của nền kinh tế phi chính thức cũng có thể làm tăng áp lực giá cả.

Như đã đề cập ở trên Ấn Độ có sự phụ thuộc lớn vào nhập khẩu các mặt hàng quan trọng như năng lượng và máy móc, khiến nước này dễ bị tổn thương hơn trước các gián đoạn cung ứng toàn cầu và lạm phát nhập khẩu. Đây là nước nhập khẩu dầu thô lớn thứ ba thế giới, dựa vào các lô hàng từ nước ngoài để đáp ứng khoảng 90% nhu cầu dầu thô trong nước. Một đồng rupee yếu hơn làm cho hàng nhập khẩu trở nên đắt đỏ hơn, đẩy giá các mặt hàng thiết yếu như dầu, khí đốt nấu ăn, phân bón và điện tử, hầu hết trong số đó Ấn Độ mua từ nước ngoài.

Điều này cũng có nghĩa là các tài sản định giá bằng rupee kém hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư toàn cầu. Tính đến cuối tháng 5, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ra một lượng kỷ lục 23 tỷ USD cổ phiếu Ấn Độ. Sự tháo chạy của vốn nước ngoài khỏi thị trường chứng khoán Ấn Độ đã làm cho việc bù đắp thâm hụt tài khoản vãng lai của nước này trở nên khó khăn hơn.

Ngược lại, xuất khẩu của Ấn Độ trở nên cạnh tranh hơn khi đồng rupee yếu hơn, vì hàng hóa và dịch vụ của Ấn Độ trở nên rẻ hơn ở nước ngoài. Điều này có thể giúp bù đắp một phần áp lực của thuế quan Mỹ nhờ việc Ấn Độ tìm cách mở rộng quan hệ thương mại với nhiều quốc gia như Anh.

Một đồng rupee yếu cũng có lợi cho các hộ gia đình Ấn Độ phụ thuộc vào tiền gửi từ người thân làm việc ở nước ngoài, vì mỗi 1 USD kiều hối sẽ chuyển đổi thành nhiều rupee hơn. Ấn Độ là nước nhận kiều hối lớn nhất, đạt hơn 135 tỷ USD trong năm tài khóa tính đến hết tháng 3/2025. Tuy nhiên, các khoản kiều hối từ hàng triệu người lao động Ấn Độ làm việc ở các quốc gia Vùng Vịnh có thể giảm do cuộc chiến Iran.

NHỮNG NỖ LỰC CỨU TỶ GIÁ RUPEE

Thống đốc RBI Sanjay Malhotra đã nhiều lần tuyên bố rằng cơ quan này chỉ can thiệp để kiềm chế sự biến động quá mức của đồng rupee, thay vì đặt ra một mục tiêu tỷ giá cụ thể giữa rupee và USD. Ông đã từng nói rằng sự mất giá hàng năm khoảng 3% của rupee là "khá tự nhiên", và rằng việc đồng rupee yếu đi là điều bình thường do lạm phát cao hơn ở Ấn Độ so với các nền kinh tế phát triển.

RBI thường can thiệp vào thị trường bằng cách bán USD từ dự trữ ngoại hối để kiềm chế sự tăng giá của USD và hỗ trợ đồng rupee, hoặc thông qua các hợp đồng phái sinh ngoại hối, trong đó RBI cam kết bán USD ở một mức giá định trước vào một ngày trong tương lai.

Tuy nhiên, các can thiệp trên thị trường giao ngay và thị trường kỳ hạn đã làm giảm dự trữ ngoại tệ của Ấn Độ và không thể ngăn chặn sự trượt giá của đồng rupee. Dự trữ ngoại hối của quốc gia này đã giảm gần 40 tỷ USD kể từ khi cuộc chiến ở Iran bắt đầu vào cuối tháng 2, một phần do các đợt can thiệp của RBI nhằm ổn định đồng rupee. Trong khi đó, sổ sách ngắn hạn của RBI, đại diện cho các giao dịch bán USD trong tương lai, đã tăng lên mức kỷ lục 103 tỷ USD trong tháng 3, hạn chế khả năng can thiệp thêm của RBI.

RBI đã chuyển sang các biện pháp khác để cố gắng hỗ trợ đồng rupee, nhắm mục tiêu vào giao dịch đầu cơ. Nhà chức trách đã giới hạn vị thế hàng ngày của các ngân hàng trên thị trường tiền tệ trong nước ở mức 100 triệu USD, nhằm hạn chế khả năng của họ trong việc thực hiện các giao dịch một chiều lớn chống lại đồng rupee.

RBI cũng tạm thời cấm các ngân hàng cung cấp các hợp đồng kỳ hạn không giao dịch (NDF), công cụ phổ biến nhất để giao dịch đồng rupee trên thị trường tiền tệ ngoài nước. Các nhà đầu tư thường sử dụng các hợp đồng này để xây dựng các vị thế bán khống đồng rupee, trong khi các ngân hàng thực hiện các giao dịch chênh lệch giá - mua USD trong nước và bán USD ở nước ngoài - để kiếm lợi từ sự chênh lệch giá giữa hai thị trường.

Những giao dịch mua USD trong nước này có thể tạo thêm áp lực lên đồng rupee, củng cố các vị thế bán khống ngoài nước. Các giao dịch như vậy đã "hút cạn" thanh khoản thị trường một cách "nhân tạo" - theo những gì RBI quan sát được vào tháng 4 năm nay.

Nỗ lực quản lý rủi ro tỷ giá hối đoái đang xung đột với mục tiêu dài hạn của Ấn Độ là thúc đẩy việc sử dụng quốc tế của đồng rupee và giảm sự phụ thuộc vào dự trữ ngoại hối để làm cho nền kinh tế ít bị tổn thương hơn trước các cú sốc bên ngoài. Ấn Độ coi việc có một đồng tiền quốc tế đáng tin cậy là rất quan trọng đối với mục tiêu trở thành một quốc gia phát triển vào năm 2047.

Một số nhà phân tích đã cảnh báo rằng những nỗ lực của Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ nhằm ngăn chặn sự suy giảm của đồng rupee có thể chỉ mang lại sự hỗ trợ tạm thời, và rằng đồng tiền này có thể đối mặt với áp lực mới do dòng vốn nước ngoài liên tục chảy ra và thâm hụt tài khoản vãng lai của Ấn Độ.

Một kết thúc cho cuộc chiến tranh ở Iran có thể mang lại sự hỗ trợ ngắn hạn cho đồng rupee, nhưng bất kỳ sự phục hồi nào cũng khó có thể bền vững. Trước khi xung đột xảy ra, đồng tiền này đã ở mức rẻ nhất trong gần 12 năm, nếu xét theo tỷ giá hối đoái thực tế - theo dữ liệu của RBI. Các yếu tố cấu trúc đang đè nặng lên đồng rupee vẫn là một vấn đề.

RBI có các công cụ khác mà họ đang cân nhắc triển khai để hỗ trợ đồng rupee, như tăng lãi suất, hoán đổi tiền tệ và huy động USD từ các nhà đầu tư nước ngoài - theo tiết lộ của nguồn thạo tin. RBI cũng có thể tiếp tục các đợt can thiệp thị trường không thường xuyên, chẳng hạn như sự can thiệp đã giúp rupee có một đợt phục hồi mạnh gần đây.

Nguồn: TBKTVN