Hàng không toàn cầu bay cao trong gió ngược

Sân bay Rovaniemi (Phần Lan), cửa ngõ dẫn đến quê hương Ông già Noel ở Lapland, lần đầu tiên đón hơn 1 triệu lượt khách trong năm 2025. Nhưng không chỉ các hãng bay phục vụ du khách mê tuần lộc mới phá kỷ lục. Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), lợi nhuận ròng toàn ngành năm 2025 đạt gần 40 tỉ USD, mức cao nhất lịch sử, vượt xa con số 26 tỉ USD của năm 2019, trước đại dịch COVID-19. Dẫu vậy, thách thức vẫn còn đó.

Các hãng hàng không thế giới đã phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch. Năm 2024, họ vận chuyển 4,8 tỉ lượt khách, vượt qua đỉnh cũ năm 2019. Con số này năm 2025 có lẽ đã chạm mốc 5 tỉ. Lần đầu tiên, tổng doanh thu toàn ngành dự kiến vượt 1.000 tỉ USD. Do nhu cầu tăng nhanh hơn công suất, hệ số sử dụng ghế, tỉ lệ ghế được lấp đầy, cũng lập kỷ lục, trung bình đạt gần 84% và dự kiến còn tăng trong năm 2026.

Song, không phải mọi thứ đều thuận buồm xuôi gió. Các hãng bay Âu - Mỹ, vốn đóng góp 3/5 lợi nhuận toàn ngành, vẫn phải bay vòng các chặng dài để tránh không phận Nga kể từ khi chiến sự Ukraine nổ ra. Năm nay, một phần Trung Đông trở thành “vùng cấm bay” sau sự việc Israel - Iran hồi tháng 6. Tại Mỹ, chính phủ đóng cửa khiến nhân viên liên bang ngừng di chuyển và kiểm soát viên không lưu chưa được trả lương phải nghỉ ở nhà, gây gián đoạn các chuyến bay.

Thêm vào đó, dù giá nhiên liệu (chiếm 25-30% chi phí vận hành) đã giảm, các chi phí khác lại tăng. Nguyên nhân chính là sự thiếu hụt máy bay mới. Các hãng bay đã hồi phục, nhưng Boeing và Airbus thì chưa. Tổng số máy bay bàn giao của “cặp đôi độc quyền” này trong năm 2025 chưa tới 1.400 chiếc, còn xa mới chạm mức kỷ lục hơn 1.600 chiếc của năm 2018.

Boeing chật vật tăng sản lượng kể từ khi hai vụ tai nạn 737 MAX khiến dòng này bị cấm bay 20 tháng vào cuối 2018, đầu 2019. Hãng tiếp tục gặp khó về kiểm soát chất lượng. Đầu năm 2024, một tấm thân máy bay 737 MAX lại bung ra giữa trời. Airbus cũng chẳng khá hơn. Đầu tháng 12, hãng phải cắt giảm mục tiêu bàn giao từ 820 xuống 790 chiếc do lỗi sản xuất tại một nhà cung ứng thân máy bay.

Rắc rối dai dẳng với các nhà cung cấp, những đơn vị đã thu hẹp quy mô trong đại dịch và giờ khó mở rộng trở lại, tiếp tục làm gián đoạn việc sản xuất máy bay. Sự cố với động cơ Pratt & Whitney đã khiến 1/3 đội bay A320neo thân hẹp trên toàn cầu phải nằm đất.

Theo IATA, tình trạng thiếu hụt nguồn cung máy bay khó có thể giải quyết trước năm 2031. Hiệu quả nhiên liệu, chi phí bảo trì và khí thải đều bị ảnh hưởng khi các hãng buộc phải khai thác máy bay cũ lâu hơn. Tuổi thọ trung bình của đội bay toàn cầu hiện khoảng 15 năm, so với 13 năm hồi 2019. Trước đây, hiệu quả nhiên liệu thường cải thiện khoảng 2% mỗi năm nhờ máy bay mới, nhưng năm 2025 con số này chỉ là 0,3%. Báo cáo gần đây của IATA và Oliver Wyman ước tính chi phí phát sinh từ đội bay già cỗi (gồm nhiên liệu, sửa chữa, phụ tùng) lên tới hơn 11 tỉ USD trong năm 2025. Hơn nữa, thiếu máy bay khiến nhiều hãng không thể mở rộng đường bay như kế hoạch.

Vì thế, dù có một năm doanh thu kỷ lục, biên lợi nhuận ròng của ngành vẫn chỉ quanh mức 4%, tương đương 7,9 USD cho mỗi hành khách. Các ông chủ ngành hàng không có lẽ chưa nên vội ăn mừng.

Nguồn: Nhipcaudautu