Tiếp nối Kỳ 1, bài viết tiếp tục giới thiệu những nét đặc trưng trong văn hóa và tập quán kinh doanh tại Pháp. Từ văn hóa ẩm thực, ứng xử nơi công cộng đến phong cách làm việc và giao tiếp, đây đều là những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp xây dựng quan hệ hợp tác hiệu quả với đối tác Pháp.

Văn hóa ẩm thực và bữa ăn kinh doanh

Khi tham dự các bữa ăn kinh doanh tại Pháp, đối tác cần tuân thủ nhiều quy tắc ứng xử trên bàn ăn. Một trong những nguyên tắc quan trọng là không thảo luận công việc cho đến khi món tráng miệng được phục vụ. Bữa trưa công việc thường diễn ra từ khoảng 12:30 hoặc 13:00 và kéo dài đến 14:00 hoặc 15:00. Trong khi đó, các bữa tối thường bắt đầu khá muộn, từ khoảng 20:30 và có thể kéo dài đến 23:00.

Trên bàn ăn, thực khách luôn phải giữ hai tay trong tầm nhìn của những người cùng bàn và không đặt tay xuống đùi. Mọi người cần chờ chủ trì nói lời mời “Bon appétit” trước khi bắt đầu dùng bữa. Trong suốt bữa ăn, nĩa được cầm bằng tay trái, dao cầm bằng tay phải và không chuyển đổi dụng cụ giữa hai tay.

Quy tắc sử dụng dao và nĩa được áp dụng thống nhất đối với hầu hết các món ăn, kể cả những món thông thường có thể dùng tay như khoai tây chiên hoặc pizza. Bánh mì được bẻ thành từng miếng nhỏ bằng tay thay vì dùng dao cắt. Đặc biệt, salad cũng không được cắt bằng dao.

Thực khách được kỳ vọng dùng hết thức ăn trên đĩa, bởi việc để thừa thức ăn hoặc xin hộp mang về có thể bị xem là thiếu tôn trọng đầu bếp. Trong bữa ăn, các loại đồ uống phù hợp thường chỉ gồm nước lọc và rượu vang; việc gọi nước ngọt hoặc cà phê trong bữa ăn chính được xem là không phù hợp với tập quán địa phương. Khi tạm dừng dùng bữa, dao và nĩa được đặt chéo nhau trên đĩa. Khi kết thúc bữa ăn, hai dụng cụ được đặt song song hướng lên phía trên để báo hiệu đã dùng xong.

Cân bằng giữa công việc và cuộc sống

Văn hóa doanh nghiệp tại Pháp phân định rất rõ ràng giữa công việc và đời sống cá nhân. Từ năm 2017, quốc gia này đã áp dụng luật “Quyền ngắt kết nối”, theo đó các doanh nghiệp có trên 50 nhân viên không được yêu cầu người lao động đọc hoặc gửi thư điện tử ngoài giờ làm việc.

Các doanh nghiệp có thể bị xử phạt nếu yêu cầu nhân viên trả lời thư điện tử hoặc điện thoại sau giờ làm việc. Chính vì vậy, việc làm thêm giờ kéo dài thường không được đánh giá cao trong môi trường kinh doanh tại Pháp, bởi cân bằng giữa công việc và cuộc sống được xem là một giá trị quan trọng.

Hành vi nơi công cộng

Người Pháp rất tự hào về cảnh quan, lịch sử và các không gian công cộng của đất nước mình. Nhiều hoạt động sinh hoạt và giải trí được tổ chức tại các không gian mở, vì vậy những hành vi ồn ào hoặc thô thiển nơi công cộng thường bị xem là làm ảnh hưởng đến mỹ quan và phép lịch sự chung.

Trong giao tiếp hằng ngày, người Pháp thường sử dụng âm lượng vừa phải và cho rằng nói quá lớn là biểu hiện của sự thiếu lịch sự và phô trương. Khi bước vào cửa hàng hoặc các cơ sở dịch vụ, khách hàng được kỳ vọng chủ động chào nhân viên bằng những câu như “Bonjour, Madame” hoặc “Bonjour, Monsieur”, đồng thời luôn nói lời cảm ơn “Merci” khi kết thúc giao dịch.

Tại các khu chợ truyền thống, khách hàng không nên tự ý chạm vào thực phẩm mà cần chỉ một cách lịch sự và chờ người bán hỗ trợ. Việc hối thúc nhân viên phục vụ cũng được xem là thiếu tôn trọng. Văn hóa dịch vụ tại Pháp không dựa trên tiền tip; việc để khách hàng thong thả tận hưởng dịch vụ được xem là một biểu hiện của sự chuyên nghiệp và lịch thiệp. Tại các nhà hàng, khách hàng cần chủ động yêu cầu thanh toán vì nhân viên phục vụ sẽ không tự ý mang hóa đơn đến bàn nếu chưa được đề nghị.

Giờ giấc hoạt động thương mại

Ngoài giờ làm việc tiêu chuẩn, nhiều cơ sở kinh doanh tại Pháp đóng cửa nghỉ trưa từ 12:00 đến 14:00. Nhiều doanh nghiệp cũng nghỉ vào ngày Chủ nhật, đặc biệt tại các địa phương nằm ngoài những thành phố lớn như Paris hoặc Lyon. Tại một số vùng nông thôn, dịch vụ tàu hỏa có thể không hoạt động vào dịp cuối tuần.

Các kỳ nghỉ lễ cũng là thời điểm nhiều hoạt động thương mại tạm dừng trên diện rộng. Bên cạnh đó, các cuộc đình công trong lĩnh vực giao thông vận tải diễn ra tương đối phổ biến. Vì vậy, các đối tác nước ngoài thường được khuyến nghị lựa chọn nơi lưu trú trong khoảng cách có thể đi bộ đến địa điểm họp nhằm bảo đảm đúng giờ và hạn chế những rủi ro phát sinh do việc gián đoạn giao thông.

Ngôn ngữ và khoảng cách cá nhân

Người Pháp không coi tiếng Anh là ngôn ngữ giao tiếp chung toàn cầu và thường không quá thoải mái khi sử dụng ngôn ngữ này. Một số người thậm chí ưu tiên sử dụng tiếng Tây Ban Nha hoặc tiếng Ý do có nhiều điểm tương đồng với tiếng Pháp. Vì vậy, các đối tác nước ngoài nên học một số câu giao tiếp tiếng Pháp cơ bản để thể hiện sự tôn trọng đối với văn hóa bản địa. Trong những cuộc đàm phán quan trọng, việc sử dụng thông dịch viên cũng là một lựa chọn
phù hợp.

Về khoảng cách giao tiếp, người Pháp thường duy trì khoảng cách trò chuyện tương đương một cánh tay. Khi mối quan hệ đã trở nên thân thiết, những cử chỉ chạm nhẹ nhằm thể hiện sự gần gũi và thân thiện được xem là hoàn toàn bình thường.

Đặc thù về giới tính và chế độ đãi ngộ

Về cơ cấu nhân sự, hiện nay khoảng 34% các vị trí quản lý cấp cao tại Pháp do phụ nữ đảm nhiệm. Trong các cuộc họp, sự tham gia của cả nam và nữ là điều phổ biến. Mọi cá nhân đều được kỳ vọng nhận được sự đối xử bình đẳng và tôn trọng dựa trên vai trò, trách nhiệm cũng như cấp bậc của mình trong tổ chức.

Về chế độ lao động, Pháp áp dụng tuần làm việc 35 giờ cùng chế độ nghỉ phép có lương được ban hành từ năm 1936. Những quy định mang tính lịch sử và pháp lý này tiếp tục củng cố quan điểm đề cao quyền lợi của người lao động, đồng thời khẳng định nguyên tắc tách biệt rõ ràng giữa thời gian dành cho công việc và thời gian dành cho gia đình trong văn hóa kinh doanh của quốc gia này.