Cuộc chiến này không chỉ liên quan tới việc duy trì sự tồn tại của liên minh, mà còn là về việc định hình lại thị trường dầu mỏ toàn cầu trong bối cảnh những biến động địa chính trị và kinh tế phức tạp - theo trang CNN Business.

Cuộc chiến tranh giữa Mỹ Iran đã làm bùng nổ những mâu thuẫn âm ỉ từ lâu trong nội bộ OPEC, khi tổ chức này phải đối mặt với cú sốc cung dầu lớn nhất trong lịch sử. Việc đóng cửa eo biển Hormuz và lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với Iran đã khiến 1/5 nguồn cung dầu thế giới bị chặn lại, gây ra tình trạng thiếu hụt dầu nghiêm trọng trên thị trường toàn cầu. Trong khi các quốc gia khác phải xoay sở để có được dầu, khu vực Trung Đông lại dư thừa dầu nhưng không thể xuất khẩu.

Các quốc gia thành viên OPEC như Iran, Iraq và Kuwait đã buộc phải hạn chế hoạt động sản xuất dầu và chờ đợi tình hình cải thiện. Khi eo biển Hormuz bắt đầu mở cửa trở lại, cuộc đua giành hạn ngạch sản xuất đã bắt đầu.

Iraq, nhà sản xuất dầu lớn thứ hai trong khối, đang đứng trước ngưỡng cửa phải quyết định có tiếp tục ở lại OPEC hay không nếu không được tăng hạn ngạch sản lượng dầu một cách. Sản lượng dầu của Iraq đã sụt 75% trong thời gian chiến tranh, từ hơn 4,5 triệu thùng/ngày xuống chỉ còn hơn 1 triệu thùng/ngày vào tháng 4 và tháng 5. Iraq mong muốn được phép sản xuất một con số kỷ lục 5 triệu thùng dầu mỗi ngày sau chiến tranh, với mục tiêu dài hạn là đạt 7 triệu thùng/ngày.

Trong bối cảnh đó, Saudi Arabia, thành viên lớn nhất và có quyền lực nhất trong OPEC, đóng vai trò quyết định. Khác với Iraq và Kuwait, Saudi Arabia không cần phải tăng sản lượng quá nhiều do đã có hệ thống đường ống dẫn dầu qua Biển Đỏ, giúp nước này duy trì hoạt động xuất khẩu dầu mỏ trong thời gian eo biển Hormuz bị phong tỏa. Sản lượng dầu của Saudi Arabia giảm chưa đến 40% trong thời gian chiến tranh, trong khi Iraq và Kuwait chịu thiệt hại nặng nề hơn nhiều.

Việc tăng sản lượng dầu quá nhanh trước khi nhu cầu toàn cầu phục hồi có thể phá hủy lợi nhuận vào thời điểm mà ngành công nghiệp dầu lửa của Trung Đông còn chưa phục hồi hoàn toàn. OPEC đã thể hiện một quan điểm rõ ràng là vừa tăng cung một cách thận trọng vừa tiếp tục đối thoại với các quốc gia thành viên. Tuần trước, OPEC+, liên minh gồm OPEC, Nga và một số thành viên ngoài khối khác, đã đồng ý tăng hạn ngạch sản lượng trong tháng 8 với mức tăng khiêm tốn 188.000 thùng, đánh dấu lần tăng thứ 5 liên tiếp kể từ tháng 3 năm nay.

Nếu OPEC khai thác dầu với công suất tối đa - một hoạt động phức tạp không có gì đảm bảo sẽ thành công - tất cả số dầu đó có thể không được thị trường hấp thụ hết. Nhu cầu đã giảm mạnh trong thời gian chiến tranh khi giá tăng vọt và nhiên liệu khan hiếm. Nhu cầu hiện chưa phục hồi hoàn toàn và có thể không bao giờ trở lại mức trước chiến tranh, đặc biệt là ở Trung Quốc và châu Âu, những nơi đang thúc đẩy mạnh mẽ chiến lược điện khí hóa.

Lý thuyết cho rằng sẽ có người mua dầu: Dự trữ dầu mỏ khẩn cấp và tồn trữ dầu thương mại toàn cầu đã giảm mạnh, đặc biệt là ở Mỹ và Trung Quốc, khi nguồn cung dầu thế giới mất đi tổng cộng 1,4 tỷ thùng kể từ khi chiến tranh bắt đầu cuối tháng 2. Những kho dự trữ đó sẽ cần được bổ sung. Nhưng đó có lẽ là câu chuyện của năm 2027 hơn là năm 2026, khi cả Mỹ và Trung Quốc đều đang có ý chờ xem giá dầu sẽ đi theo hướng nào.

Nếu sản lượng dầu của OPEC tăng mạnh, những thùng dầu mới tăng thêm sẽ phải cạnh tranh với khoảng 90 triệu thùng dầu khác đang bắt đầu thoát khỏi eo biển Hormuz - theo dữ liệu của công ty phân tích vận tải biển Kpler. Và nếu số thùng dầu đó không tìm được khách mua, giá dầu có thể giảm mạnh.

Năm tới, mức giá dầu 60 USD mỗi thùng có thể trở thành hiện thực - theo ông Kieran Tompkins - nhà kinh tế cấp cao tại công ty Capital Economics. Thậm chí, vị chuyên gia này cho rằng đến năm 2028, giá dầu có thể giảm xuống còn 50 USD/thùng.

Đó sẽ là tin tốt cho người tiêu dùng, nhưng là tin xấu cho một số nhà sản xuất lớn nhất trong OPEC. Liên minh đang rạn nứt có động lực to lớn để giữ vững liên minh. Làm việc cùng nhau có thể giúp các nước thành viên OPEC điều hướng một thị trường đang thay đổi nhanh chóng trong một khu vực ngày càng phức tạp, và cạnh tranh với Mỹ - một cường quốc sản xuất dầu khác.

Trước đây, đã nhiều lần OPEC kiểm soát được mong muốn tăng sản lượng của các nước thành viên. "Iraq đã nhiều lần đặt ra mục tiêu tăng hạn ngạch sản lượng, nhưng không mấy khi được đáp ứng. Tuy nhiên, những gì đang diễn ra vẫn làm tăng cảm giác rằng sự gắn kết và kiềm chế trong OPEC đang bị phá vỡ”, ông Tompkins lưu ý.

Nhưng sự đóng cửa bất thường của eo biển Hormuz khiến cho câu chuyện lần này khác biệt so với trước. Cuộc khủng hoảng này có thể buộc Saudi Arabia phải chấp nhận tăng hạn ngạch sản lượng. Nếu điều đó xảy ra, Saudi Arabia vẫn có thể thích nghi. Nước này có thể đồng ý tăng hạn ngạch sản lượng dầu trong OPEC lên rất cao và sản xuất nhiều dầu đến mức buộc giá dầu sụt giảm về mức khoảng 40 USD/thùng, một mức giá mà chỉ Riyadh mới có thể chịu đựng.

"Thái tử Mohammed bin Salman của Saudi Arabia có thể nói: 'Nếu bị ép quá, có lẽ chúng tôi cũng sẽ tăng sản lượng. Chúng ta sẽ đẩy giá dầu xuống đáy và xem mọi người cảm thấy thế nào”, ông Vikas Dwivedi, chiến lược gia dầu khí toàn cầu tại Macquarie Group, nhận định.

Ông Dwivedi không coi đó là kịch bản có khả năng cao nhất, nhưng vẫn là một kịch bản. "Sẽ thật trớ trêu nếu chúng ta đi từ cú sốc thiếu hụt cung lớn nhất từ trước đến nay đến một sự dư thừa cung lịch sử”, ông nói.

Nguon: TBKTVN