Cục Phòng vệ Thương mại, Bộ Công Thương vừa công bố danh sách cảnh báo các mặt hàng có nguy cơ bị điều tra phòng vệ thương mại, gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp tại các thị trường xuất khẩu của Việt Nam. Trong đó có 5 nhóm hàng, gồm 29 sản phẩm thuộc diện nguy cơ.

ÁP LỰC GIA TĂNG TẠI THỊ TRƯỜNG BẮC MỸ

Thị trường Bắc Mỹ, đặc biệt là Mỹ và Canada, đang phát đi những tín hiệu cảnh báo mạnh mẽ đối với nhiều nhóm hàng xuất khẩu của Việt Nam. Sự dịch chuyển chuỗi cung ứng cùng tốc độ tăng trưởng nhảy vọt vô hình trung khiến các sản phẩm thuần Việt rơi vào tầm ngắm của các cơ quan điều tra nước sở tại.

Tại thị trường Mỹ, nhóm hàng gỗ và sản phẩm gỗ đang đối mặt với rủi ro rất lớn. Điển hình là mặt hàng ghế sofa có khung gỗ bọc đệm. Trong năm 2025, kim ngạch xuất khẩu sản phẩm này của Việt Nam sang Mỹ đã chạm mốc 3,4 tỷ USD, ghi nhận mức tăng trưởng 8,8% so với năm 2024. Hiện tại, con số này đang chiếm tới 54,1% tổng kim ngạch nhập khẩu nhóm sản phẩm cùng loại của Mỹ .

Dù phía Mỹ mới chỉ áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc và chưa chính thức tiến hành điều tra với các quốc gia khác, nhưng với tỷ trọng áp đảo và tốc độ tăng trưởng liên tục, nguy cơ Mỹ khởi xướng điều tra phòng vệ thương mại hoặc lẩn tránh thuế đối với ghế sofa Việt Nam là rất rõ ràng. Bài học nhãn tiền từ việc gỗ dán hay tủ bếp của Việt Nam từng bị áp thuế sau khi nhận cảnh báo tương tự vẫn còn nguyên giá trị.

Bên cạnh đồ gỗ, các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ và vật liệu tại Mỹ cũng ghi nhận những biến động bất thường. Sản phẩm dây và cáp nhôm xuất sang Mỹ năm 2025 đạt 65 triệu USD. Dù con số này chỉ chiếm 5,6% thị phần nhập khẩu của Mỹ nhưng lại thể hiện tốc độ tăng trưởng không tưởng lên tới 448% so với cùng kỳ năm trước đó.

Một trường hợp khác là kính nổi với mức tăng đột biến từ 2,3 triệu USD năm 2024 vọt lên 92,2 triệu USD trong năm 2025, chiếm 11,6% tổng thị phần nhập khẩu của Mỹ. Sự bùng nổ quá nhanh trong thời gian ngắn là chất xúc tác hàng đầu khiến nhà chức trách Mỹ cân nhắc các biện pháp bảo hộ sản xuất trong nước.

Không riêng gì Mỹ, thị trường Canada cũng đang siết chặt kiểm soát. Mặt hàng ghế bọc đệm xuất khẩu sang Canada trong năm 2025 đạt 180,4 triệu USD, tăng mạnh 44,1%. Đáng chú ý là Việt Nam đang cùng Trung Quốc chịu thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp tại đây. Với việc giữ vững vị trí nhà cung cấp lớn thứ ba và tiếp tục gia tăng sản lượng, doanh nghiệp Việt cần chuẩn bị sẵn tâm thế đối diện với các đợt rà soát mở rộng phạm vi điều tra.

Ngoài ra, các sản phẩm khác như ống thép hàn carbon, nhôm thanh định hình và ống đồng xuất khẩu sang Canada cũng đều nằm trong danh sách cần theo dõi đặc biệt, vì kim ngạch tăng nhanh và chiếm giữ những vị trí trọng yếu trong chuỗi cung ứng của quốc gia này.

NHỮNG RÀO CẢN KỸ THUẬT KHẮT KHE TẠI THỊ TRƯỜNG EU

EU vốn nổi tiếng với các tiêu chuẩn khắt khe và trong năm 2025, khu vực này tiếp tục đẩy mạnh các công cụ phòng vệ thương mại đối với hàng loạt sản phẩm công nghiệp và thép có nguồn gốc từ Việt Nam.

Nhóm hàng thép và sản phẩm từ thép đang là tâm điểm chú ý tại thị trường EU. Thép dẹt cán nguội của Việt Nam xuất sang EU đạt 167,6 triệu USD trong năm 2025, tăng tới 39,2%. Dù tỷ trọng hiện tại chỉ chiếm 8,7% nhưng tốc độ bứt phá này đang đặt ngành thép Việt Nam trước rủi ro bị khởi xướng điều tra bán phá giá nếu đà tăng tiếp diễn.

Tương tự, thép phủ vật liệu hữu cơ và thép không gỉ cán nguội cũng ghi nhận mức tăng trưởng rất cao. Đặc biệt, thép không gỉ cán nguội bùng nổ với mức tăng 124,7%, đạt 144,1 triệu USD. EU hiện đã áp thuế chống bán phá giá sản phẩm này với nhiều đối tác như Trung Quốc, Đài Loan, Ấn Độ hay Indonesia, tạo ra một môi trường pháp lý cực kỳ nhạy cảm cho các doanh nghiệp Việt Nam.

Bên cạnh thép, nhóm sản phẩm công nghiệp chế tạo và vật liệu tiêu dùng xuất khẩu sang EU cũng không nằm ngoài vòng xoáy. Kim ngạch xuất khẩu lốp xe tải và xe khách sang EU năm 2025 đạt 336,5 triệu USD, tăng 22,3%. Việt Nam hiện đang đứng ở vị trí nhà cung cấp lớn thứ ba cho toàn khối. Tương tự là mặt hàng tháp điện gió bằng thép với kim ngạch 285 triệu USD và xe nâng tay đạt 47,8 triệu USD.

Mặc dù mở ra nhiều cơ hội chiếm lĩnh thị phần khi các đối thủ lớn như Trung Quốc bị áp thuế phòng vệ, vị thế dẫn đầu mới của Việt Nam lại đi kèm với nguy cơ trở thành đối tượng bị điều tra thay thế tiếp theo.

Một lưu ý mang tính sống còn được cơ quan chức năng nhấn mạnh đối với thị trường EU là vấn đề xuất xứ nguyên liệu. Điển hình như mặt hàng thép cán phẳng mạ hoặc tráng thiếc và sợi polyester có độ bền cao, các doanh nghiệp trong nước tuyệt đối không được sử dụng các nguyên liệu chính nhập khẩu trực tiếp từ Trung Quốc để gia công xuất khẩu. Việc sử dụng nguyên liệu từ các quốc gia đang bị áp thuế rất dễ khiến sản phẩm Việt Nam rơi vào tầm ngắm của các cuộc điều tra chống lẩn tránh thuế vô cùng phức tạp.

Bên cạnh các thị trường truyền thống, danh sách cảnh báo sớm còn ghi nhận nguy cơ rải rác ở nhiều khu vực tiềm năng khác như Úc, Mexico, Ấn Độ và Indonesia. Điều này cho thấy xu hướng bảo hộ mậu dịch đang lan rộng trên quy mô toàn cầu và không loại trừ bất kỳ phân khúc nào.

Tại Úc, ba mặt hàng thép gồm: thép hình cán nóng, thép kết cấu rỗng và thép mạ kẽm, đều đang chứng kiến lượng hàng từ Việt Nam đổ về dồn dập. Đáng báo động nhất là thép hình cán nóng với mức tăng trưởng 105,8%, chiếm tới 26,1% tổng thị phần nhập khẩu của Úc.

Tương tự, Mexico cũng đang theo dõi sát sao sản phẩm cáp thép dự ứng lực và nhựa polyester của Việt Nam khi kim ngạch cả hai đều tăng đột biến và chiếm giữ thị phần trọng yếu từ 30% đến hơn 42% tại quốc gia này.

Nguồn: TBKTVN