Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - UAE mở ra không gian thương mại rộng lớn với mức cắt giảm thuế quan sâu rộng, song để thâm nhập bền vững, doanh nghiệp xuất khẩu trong nước buộc phải vượt qua hàng loạt rào cản kỹ thuật khắt khe cùng các tiêu chuẩn Halal đặc thù.

Sáng ngày 23/10/2026, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp với Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) tổ chức Hội thảo “Hiệp định CEPA Việt Nam - UAE: Tiềm năng xuất khẩu vào thị trường Trung Đông - châu Phi cho doanh nghiệp Việt Nam”. Sự kiện thu hút đông đảo đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp nhằm cập nhật các cam kết trọng tâm của Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - UAE (CEPA), từ đó tháo gỡ điểm nghẽn và định hình chiến lược khai thác thị trường hiệu quả.

Phát biểu khai mạc tại Hội thảo, ông Lê Anh Hoàng - Phó Giám đốc ITPC nhấn mạnh, trong bối cảnh thương mại quốc tế nhiều biến động, việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do là yêu cầu cấp thiết đối với doanh nghiệp Việt Nam. Theo đại diện ITPC, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) giữ vai trò là thị trường giàu tiềm năng, đồng thời là trung tâm logistics và trung chuyển chiến lược mở ra khu vực Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC), Trung Đông và châu Phi. Dẫn chứng số liệu từ Bộ Công Thương, ông Lê Anh Hoàng cho biết năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt khoảng 6,55 tỷ USD, trong đó xuất khẩu của Việt Nam đạt hơn 5,9 tỷ USD. Việc Hiệp định CEPA chính thức có hiệu lực từ đầu năm 2026 với cam kết UAE xóa bỏ ngay 74,2% số dòng thuế và nâng lên 89,2% sau 5 năm thực thi đang tạo lợi thế cạnh tranh đáng kể. Tuy nhiên, ông Lê Anh Hoàng lưu ý rằng các ưu đãi thuế quan sẽ không tự động chuyển thành đơn hàng nếu doanh nghiệp chưa thực sự am hiểu và chủ động đáp ứng các quy định nghiêm ngặt.

Trình bày tham luận tại sự kiện, ông Phạm Bình An - Nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố Hồ Chí Minh đã phân tích toàn diện bức tranh kinh tế UAE và bóc tách các cam kết mang tính bước ngoặt của hiệp định. Ông Phạm Bình An chỉ rõ, UAE đang sở hữu quy mô kinh tế ấn tượng với GDP năm 2025 đạt 517,7 tỷ USD, duy trì mức tăng trưởng thực tế 6,2%. Đáng chú ý, với đặc thù dân số có tới 88,5% là người nước ngoài nhập cư cùng điều kiện tự nhiên sa mạc khiến diện tích đất nông nghiệp chưa đầy 1%, UAE bắt buộc phải nhập khẩu từ 85% đến 90% nhu cầu lương thực, thực phẩm hàng ngày. Đây là dư địa tiêu thụ khổng lồ cho các mặt hàng nông sản, thực phẩm chế biến của Việt Nam trong bối cảnh biểu thuế CEPA hướng tới xóa bỏ tới 99% kim ngạch xuất khẩu của nước ta.

Dù cơ hội mở ra rất lớn, ông Phạm Bình An khuyến cáo cộng đồng doanh nghiệp tuyệt đối không được nhầm lẫn giữa việc hưởng ưu đãi giảm thuế với khả năng thông quan hàng hóa dễ dàng. Chuyên gia cảnh báo hệ thống hàng rào kỹ thuật (TBT) cùng các biện pháp kiểm dịch và an toàn thực phẩm (SPS) của UAE vẫn được áp dụng vô cùng nghiêm ngặt. Điển hình đối với tiêu chuẩn Halal, ông Phạm Bình An nhấn mạnh đây không đơn thuần là việc sản phẩm không chứa thịt heo, mà là yêu cầu tuân thủ khép kín toàn bộ chuỗi cung ứng từ nguồn gốc nguyên liệu, dây chuyền sản xuất chống nhiễm chéo cho đến khâu lưu kho và vận chuyển. Đặc biệt, chứng nhận Halal của doanh nghiệp bắt buộc phải được cơ quan có thẩm quyền của UAE chính thức công nhận. Do đó, các đơn vị xuất khẩu cần khẩn trương thiết lập quy trình kiểm soát nội bộ bài bản.

Làm rõ thêm khía cạnh kỹ thuật, ông Trần Ngọc Bình - Trưởng phòng Quản lý Xuất Nhập khẩu Khu vực III (Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương) khẳng định quy tắc xuất xứ chính là một trong ba trụ cột cơ bản của hiệp định để đưa thuế suất về 0%. Đánh giá về CEPA, ông Bình nhận định điểm mới quan trọng nhất là hiệp định đã mở ra cánh cửa dẫn dắt hàng hóa Việt Nam tiến vào không gian thị trường hoàn toàn mới tại Vùng Vịnh và Trung Đông. Điểm đặc thù của UAE là chỉ tiêu thụ nội địa khoảng 50% hàng hóa nhập khẩu, nửa còn lại được tái xuất sang các quốc gia lân cận và châu Phi, biến thị trường này thành cửa ngõ trung chuyển mang tính chiến lược. Theo ông Bình, các mặt hàng thế mạnh của Việt Nam như nông sản, thủy sản hay dệt may, giày dép đều có tiêu chí xuất xứ tương đối cởi mở và thuận lợi để doanh nghiệp đáp ứng. Mặc dù vậy, đại diện Cục Xuất nhập khẩu lưu ý doanh nghiệp cần nâng cao tinh thần cảnh giác trước tình trạng lừa đảo, gian lận thương mại tại địa bàn mới, chuẩn bị kỹ chứng nhận Halal và chủ động tính toán các phương án vận tải linh hoạt.

Dưới góc nhìn thực tiễn từ mạng lưới kinh doanh, ông Hoàng Đăng Khoa - Chủ tịch CLB Doanh nhân Khởi sự và Hỗ trợ Doanh nghiệp chia sẻ rằng hành lang thương mại Việt Nam - UAE đang nhận được sự quan tâm rất lớn từ các đơn vị khởi sự và chuyển đổi mô hình. Tiềm năng của thị trường được chứng minh rõ nét qua việc quả chanh không hạt của Việt Nam hiện đã chiếm lĩnh tới gần 80% thị phần tiêu thụ tại UAE. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tiềm năng thành kim ngạch bền vững, ông cho rằng rào cản lớn nhất của đa số doanh nghiệp hiện nay vẫn là sự thiếu hụt thông tin chuyên sâu về các cam kết, rào cản kỹ thuật và điều kiện pháp lý cần thiết để đưa hàng hóa vào thị trường sở tại.

Nhằm tiếp sức cho doanh nghiệp, lãnh đạo ITPC khẳng định sẽ tiếp tục đẩy mạnh các khóa đào tạo chuyên sâu về tiêu chuẩn Halal, kỹ năng đáp ứng quy tắc xuất xứ và quy trình cấp chứng nhận e-C/O. Đồng thời, các hoạt động xúc tiến thương mại thực địa sẽ được đẩy mạnh thông qua việc tổ chức đoàn doanh nghiệp tham gia trực tiếp những triển lãm chuyên ngành thực phẩm và đồ uống quy mô lớn, tạo cầu nối trực tiếp để hàng hóa Việt Nam từng bước thâm nhập sâu rộng và khẳng định thương hiệu tại khu vực Trung Đông đầy tiềm năng.