Trong bối cảnh Ấn Độ đẩy mạnh cải cách thể chế, phát triển công nghệ cao và mở rộng thương mại, thị trường này đang tạo thêm cơ hội cho hàng hóa Việt Nam. Việc Ấn Độ cho phép nhập khẩu sầu riêng tươi từ Việt Nam là tín hiệu tích cực, mở ra tiềm năng gia tăng xuất khẩu. Tuy nhiên, cơ hội chỉ trở thành doanh thu khi doanh nghiệp chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, kiểm soát tốt logistics và chủ động đáp ứng các yêu cầu về kiểm dịch, thông quan. Đồng thời, doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật quy định để hạn chế rủi ro và duy trì hoạt động xuất khẩu ổn định.

Cơ hội từ công nghệ cao và cải cách hành chính

Ngân sách Liên bang Ấn Độ 2026-2027 cho thấy Chính phủ tiếp tục ưu tiên những lĩnh vực có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao. Ấn Độ đã công bố India Semiconductor Mission 2.0 nhằm mở rộng năng lực sản xuất, thiết kế, vật liệu và chuỗi cung ứng bán dẫn. Chương trình Biopharma SHAKTI được triển khai với quy mô 10.000 crore rupee trong 5 năm, hướng tới phát triển năng lực sản xuất thuốc sinh học và thuốc tương tự sinh học.

Những định hướng này cho thấy Ấn Độ muốn thu hút đầu tư vào công nghệ, y tế và dịch vụ có giá trị gia tăng cao. Đây là cơ sở để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng cách tiếp cận, thay vì chỉ tập trung vào hàng tiêu dùng truyền thống.

Cơ hội có thể đến từ linh kiện, thiết bị, nguyên vật liệu, giải pháp số và dịch vụ công nghệ. Doanh nghiệp cũng có thể nghiên cứu hợp tác sản xuất, tham gia chuỗi cung ứng hoặc cung cấp giải pháp hỗ trợ cho những ngành công nghiệp Ấn Độ ưu tiên. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp đa dạng hóa hoạt động và xây dựng vị thế lâu dài.

Song song với phát triển công nghệ, Ấn Độ tiếp tục thúc đẩy cải cách hành chính và số hóa quản lý. Luật Thuế thu nhập năm 2025 có hiệu lực từ ngày 1/4/2026. Các chương trình cải cách hướng tới giảm gánh nặng tuân thủ, tăng tính chắc chắn và thúc đẩy quản trị dựa trên sự tin tưởng.

Trong lĩnh vực hải quan, trao đổi dữ liệu điện tử và ứng dụng công nghệ tiếp tục được đẩy mạnh. Chi phí tuân thủ, thời gian xử lý và khả năng dự báo thủ tục ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, chuẩn hóa dữ liệu và chứng từ ngay từ đầu sẽ giúp giảm rủi ro.

Tiềm năng từ việc mở cửa thị trường nông sản

Một tín hiệu cụ thể đối với hàng Việt Nam là việc Ấn Độ chính thức cho phép nhập khẩu sầu riêng tươi của Việt Nam phục vụ tiêu dùng. Theo Lệnh Kiểm dịch thực vật sửa đổi lần thứ năm năm 2026, ban hành theo Thông báo S.O. 3828(E) ngày 9/7/2026 và công bố trên Công báo ngày 13/7/2026, Việt Nam được bổ sung vào danh sách các quốc gia được phép xuất khẩu quả sầu riêng.

Quy định mới không yêu cầu khai báo kiểm dịch thực vật bổ sung trên Giấy chứng nhận kiểm dịch và không đặt điều kiện nhập khẩu đặc biệt đối với mặt hàng này. Việc mở cửa tạo thêm cơ hội cho ngành trái cây Việt Nam và giúp doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường.

Tuy nhiên, được phép nhập khẩu không đồng nghĩa hàng hóa được miễn kiểm dịch. Doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ quy trình kiểm dịch chung của Ấn Độ và chuẩn bị hồ sơ phù hợp từng loại nông sản. Hệ thống quản lý rủi ro phân loại hàng nhập khẩu theo mức độ nguy cơ dịch hại và áp dụng biện pháp kiểm tra tương ứng.

Theo hệ thống kiểm dịch của Ấn Độ, các trạm kiểm dịch thực vật được bố trí tại sân bay, cảng biển và cửa khẩu. Tài liệu chuyên ngành ghi nhận có 73 trạm trên toàn quốc. Do đó, doanh nghiệp cần tính toán quy trình kiểm dịch trước khi hàng rời Việt Nam.

Các thủ tục cấp phép và xử lý kiểm dịch cũng được số hóa. Hệ thống PQMS được sử dụng để quản lý hồ sơ kiểm dịch thực vật và kết nối với quy trình thông quan. Doanh nghiệp cần nắm rõ quy trình điện tử, chuẩn hóa dữ liệu và phối hợp chặt chẽ với nhà nhập khẩu để hạn chế sai sót.

Logistics và thông quan: Mắt xích cần tính toán kỹ

Nếu mở cửa tạo cơ hội, logistics quyết định khả năng biến cơ hội thành đơn hàng có lợi nhuận. Khi xuất khẩu, doanh nghiệp cần tính đến ùn tắc cảng, thiếu container, phụ phí và khác biệt trong quy trình xử lý.

Đối với vận tải đường biển, thời gian xử lý một lô hàng có thể thay đổi tùy tuyến, mùa cao điểm và tình trạng khai thác cảng. Các cảng lớn như Nhava Sheva hoặc Chennai có thể chịu áp lực khi nhu cầu vận tải tăng. Vì vậy, doanh nghiệp cần đưa thời gian dự phòng vào kế hoạch, nhất là với thực phẩm và nông sản.

Thủ tục hải quan cũng không thể xem nhẹ. Quy định nhập khẩu có thể thay đổi, trong khi thực phẩm và nông sản thường phải đáp ứng kiểm tra chặt chẽ. Thời gian thông quan phụ thuộc vào cảng nhập khẩu, loại hàng hóa và mức độ đầy đủ của hồ sơ.

Sai sót về mã HS, giấy phép chuyên ngành, chứng từ hoặc hợp đồng có thể khiến lô hàng bị giữ lại và phát sinh chi phí. Vì vậy, kiểm soát chứng từ cần được xem là một phần quản trị logistics.

Chuẩn hóa hồ sơ để giảm rủi ro

Để hạn chế chậm thông quan, doanh nghiệp cần xác định đúng mã HS theo quy định Ấn Độ ngay từ khi báo giá. Bộ chứng từ phải thống nhất về tên hàng, số lượng, trọng lượng, xuất xứ, trị giá và thông tin các bên liên quan.

Doanh nghiệp nên gửi bản mềm chứng từ cho nhà nhập khẩu khoảng 5-7 ngày trước khi tàu cập cảng, hoặc tối thiểu 3-5 ngày để kiểm tra hồ sơ.

Đối với lô hàng đủ điều kiện hưởng ưu đãi thuế, doanh nghiệp cần kiểm tra loại chứng nhận xuất xứ được yêu cầu, thay vì mặc định dùng một mẫu. Riêng với hồ sơ được nêu trong phương án giao dịch, C/O form B cần được chuẩn bị và xác nhận theo đúng quy định áp dụng.

Trong vận chuyển, FCL có thể phù hợp khi doanh nghiệp cần giảm rủi ro từ hàng ghép. Tuy nhiên, chi phí vận tải vẫn phải tính theo từng lô hàng và đặc điểm sản phẩm. Với khách hàng mới, doanh nghiệp cần lựa chọn phương thức thanh toán phù hợp với độ tin cậy của đối tác. Thay vì chuyển T/T 100% ngay từ đầu, có thể cân nhắc L/C hoặc cơ chế thanh toán có điều kiện, đồng thời kiểm tra năng lực tài chính và lịch sử giao dịch người mua.

Nhìn tổng thể, thị trường Ấn Độ mở ra cơ hội nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao đối với doanh nghiệp Việt Nam. Chính sách phát triển công nghệ cao, cải cách thủ tục và mở cửa một số mặt hàng nông sản tạo thêm không gian cho hàng Việt. Tuy nhiên, quy mô và đặc thù thị trường đòi hỏi doanh nghiệp nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn, quản trị hồ sơ, logistics và thanh toán.