Sau khi chinh phục nhiều siêu đô thị tại Trung Quốc, các hãng xe điện đang chuyển hướng sang những thành phố và khu vực có mức sống thấp hơn, trong nỗ lực thúc đẩy xu hướng thay thế xe xăng tại thị trường ô tô lớn nhất thế giới.

Hiện, xe điện chiếm khoảng một nửa tổng doanh số ô tô tại Trung Quốc và đã vượt xe xăng tại hầu hết thành phố cấp 1 và cấp 2, gồm Bắc Kinh, Quảng Châu, Thượng Hải và Thẩm Quyến.

Tuy nhiên, tại các thành phố cấp thấp hơn - chiếm khoảng 80% số đô thị của Trung Quốc - xe điện hiện chiếm chưa tới 40% doanh số.

"NGƯỜI TRUNG QUỐC TỰ HÀO VỀ THƯƠNG HIỆU XE ĐIỆN TRUNG QUỐC"

"Đây sẽ là khu vực quyết định giai đoạn tăng trưởng tiếp theo của thị trường xe điện Trung Quốc", ông Chris Liu, nhà phân tích xe điện tại công ty nghiên cứu Omdia ở Thượng Hải, nhận định với tờ báo Financial Times.

Sự hiện diện ngày càng lớn của xe điện tại các đô thị cấp thấp đang gia tăng sức ép lên các hãng xe truyền thống, vốn vẫn phụ thuộc lớn vào xe xăng. Tuy nhiên, đến nay, phần lớn các hãng này vẫn chưa tiến hành những điều chỉnh cần thiết mà nhiều chuyên gia tại Trung Quốc cho là điều kiện cần để tồn tại trong kỷ nguyên xe điện.

Các hãng xe Đức như Volkswagen và BMW, cũng như hãng xe Nhật Bản như Toyota và Honda, cùng tập đoàn Mỹ General Motors, vẫn nằm trong nhóm 15 nhà sản xuất ô tô có doanh số lớn nhất tại Trung Quốc. Tuy nhiên, vị thế này chủ yếu dựa vào các dòng xe động cơ đốt trong, trong khi hiện diện ở phân khúc xe điện vẫn tương đối mờ nhạt.

Theo Omdia, tại các đô thị cấp thấp ở Trung Quốc, xe điện có thể tiến tới “điểm bùng phát” khi chiếm 50% tổng doanh số bán ô tô vào cuối năm 2027. Điều này có thể làm tăng mạnh lượng xe xăng dư thừa dành cho xuất khẩu, qua đó tiếp thêm nguồn cung xe Trung Quốc ra thị trường toàn cầu.

Một số nhà phân tích dự báo đến năm 2030, xe chạy bằng nhiên liệu có thể chỉ còn chiếm 20% doanh số ô tô bán ra tại Trung Quốc. Ông Ying Damin, quản lý một cửa hàng ô tô của thương hiệu xe điện hạng sang Zeekr thuộc hãng Geely tại thành phố Taizhou - một đô thị cấp 3 với dân số 2,2 triệu người - cho rằng tại những thành phố như nơi ông làm việc, tỷ lệ này thậm chí có thể thấp hơn, do doanh số xe điện đang tăng rất nhanh.

“Trong thời kỳ xe xăng còn chiếm ưu thế, người tiêu dùng Trung Quốc từng xem ô tô mang thương hiệu nước ngoài là biểu tượng đáng tự hào. Nhưng hiện nay, trào lưu xe điện lại gắn liền với công nghệ nội địa. Người Trung Quốc tự hào về các thương hiệu Trung Quốc", ông Ying chia sẻ.

Theo ông Liu của Omdia, chênh lệch doanh số xe điện giữa các đô thị cấp cao và cấp thấp tại Trung Quốc chủ yếu xuất phát từ giá xe còn cao và mạng lưới trạm sạc chưa đủ phủ rộng.

Tuy nhiên, khoảng cách này đang dần thu hẹp khi các hãng xe điện hàng đầu Trung Quốc như BYD và Geely đưa ra nhiều mẫu xe có giá cạnh tranh hơn - đặc biệt là xe lai sạc ngoài - trong khi Chính phủ cũng gia tăng hỗ trợ cho hạ tầng sạc.

HẠ TẦNG XE ĐIỆN NGÀY CÀNG CẢI THIỆN

Ở cấp quốc gia, dù tăng trưởng kinh tế chậm lại khiến các khoản đầu tư hạ tầng của nhà nước bị giám sát chặt hơn, Bắc Kinh vẫn duy trì chính sách hỗ trợ lớn đối với lĩnh vực xe điện. Cuối năm ngoái, Chính phủ Trung Quốc đã khởi động một kế hoạch đầy tham vọng dự kiến kéo dài 3 năm nhằm đẩy nhanh mở rộng hạ tầng sạc.

Theo kế hoạch này, số điểm sạc công cộng sẽ tăng từ 21 triệu vào đầu năm nay lên 28 triệu vào cuối năm sau. Quy mô đó đủ đáp ứng nhu cầu của khoảng 80 triệu xe điện, trong khi hiện đã có hơn 50 triệu xe điện lưu thông trên đường tại Trung Quốc.

Kế hoạch này ưu tiên các khu vực còn thiếu điểm sạc như vùng nông thôn, trạm dừng nghỉ trên cao tốc và các bãi đỗ xe công cộng. Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, kế hoạch này có thể kéo theo khoảng 28 tỷ USD chi tiêu cho thiết bị và hoạt động xây dựng trong 3 năm.

Song song với đó, các công ty Trung Quốc cũng đang rót hàng tỷ USD vào hoạt động nghiên cứu để kéo dài quãng đường di chuyển mỗi lần sạc và rút ngắn thời gian sạc của xe điện. Đầu tuần này, hãng chế tạo pin CATL - nhà sản xuất pin lớn nhất thế giới - đã giới thiệu loại pin có thể giúp xe chạy 1.500 km sau một lần sạc.

Các nhà phân tích cho rằng khi công nghệ pin tiếp tục cải thiện và hạ tầng sạc ngày càng thuận tiện hơn, người tiêu dùng tại các đô thị cấp thấp Trung Quốc - nhóm có quy mô lên tới hàng trăm triệu người - sẽ ngày càng ưu tiên xe điện.

“Người tiêu dùng tại các đô thị cấp thấp vẫn có xu hướng nhìn vào các thành phố cấp 1 và cấp 2 để tham khảo xu hướng tiêu dùng. Khi đưa ra lựa chọn, họ nhiều khả năng sẽ ưu tiên các thương hiệu Trung Quốc có giá dễ tiếp cận hơn nhưng vẫn được trang bị các tính năng lái thông minh và hiện đại”, bà Yuqian Ding, nhà phân tích ngành ô tô Trung Quốc tại ngân hàng HSBC, chỉ ra.

CẠNH TRANH GAY GẮT NHƯNG VẪN CÒN NHIỀU DƯ ĐỊA

Theo dữ liệu từ công ty tư vấn Automobility ở Thượng Hải, doanh số ô tô tại Trung Quốc năm 2025 đạt 27,8 triệu chiếc. Trong đó, xe điện (bao gồm xe thuần điện và xe lai sạc ngoài) và xe xăng cùng đạt 13,9 triệu chiếc. Cách đây 5 năm, cán cân này chênh lệch rất lớn khi doanh số xe xăng lên tới 23,9 triệu chiếc, trong khi xe điện mới chỉ đạt 1,3 triệu chiếc.

Giá nhiên liệu tăng mạnh sau khi xung đột Iran nổ ra vào cuối tháng 2/2026 cũng góp phần thúc đẩy sự quan tâm đối với xe điện. Ông Ying, quản lý cửa hàng của Zeekr, cho biết khi giá dầu tăng mạnh, đặc biệt trong tháng 3/2026, doanh số xe xăng tại Trung Quốc đã giảm rõ rệt, còn doanh số xe điện tăng mạnh.

Tuy nhiên, cạnh tranh trên thị trường xe điện Trung Quốc đang ngày càng gay gắt. Tại nước này, trung bình cứ 2 ngày lại có một mẫu xe điện mới ra mắt. Riêng tại triển lãm ô tô Bắc Kinh diễn ra trong tuần này, hơn 1.400 mẫu xe mới dự kiến sẽ được giới thiệu, trong bối cảnh cuộc chiến giảm giá tiếp tục bào mòn lợi nhuận toàn ngành.

Dù vậy, ông Ying vẫn lạc quan rằng nhóm chủ doanh nghiệp có điều kiện kinh tế tại các đô thị cấp thấp sẽ tiếp tục là động lực cho nhu cầu xe điện cao cấp.

"Ở đây có nhiều doanh nhân, nhiều công ty tư nhân và nhiều khách hàng có tiềm lực tài chính để mua các sản phẩm mới", ông Ying chia sẻ với Financial Times.

Dù vậy, một số hãng xe đã rót vốn lớn vào sản xuất xe động cơ đốt trong tại Trung Quốc vẫn chưa sẵn sàng từ bỏ các dòng xe này. Trong bối cảnh Volkswagen dự kiến tung ra hơn 30 mẫu xe điện tại Trung Quốc từ nay tới năm 2030, ông Robert Cisek, người phụ trách các thương hiệu của hãng này tại thị trường Trung Quốc, vẫn cho rằng kỷ nguyên xe xăng sẽ còn kéo dài hơn nhiều so với nhận định phổ biến hiện nay.

Theo ông Cisek, các thành phố cấp 1 và cấp 2 có thể sẽ nhanh chóng chuyển hẳn sang xe điện, nhưng tình hình tại các đô thị cấp thấp lại khác. Ông nói thêm rằng Chính phủ Trung Quốc "rất quan tâm" tới năng lực sản xuất xe xăng hiện có và sẽ muốn tiếp tục khai thác phần công suất này.

“Dù xung đột tại Trung Đông đã thúc đẩy nhiều khách hàng chuyển sang xe điện, vài năm tới có thể xuất hiện một biến cố khác khiến xu hướng này đảo chiều”, ông Cisek dự báo.

Vì vậy, theo ông Cisek, điều quan trọng với Volkswagen là phải hiện diện tại Trung Quốc với dải sản phẩm phủ kín mọi lựa chọn năng lượng, từ xe thuần điện chạy pin đến xe chạy bằng nhiên liệu. Bên cạnh đó, tất cả các dòng xe đều được trang bị công nghệ lái thông minh mới nhất, được phát triển ngay tại Trung Quốc.

"Dù thị trường dịch chuyển theo hướng nào, chúng tôi cũng có đủ loại sản phẩm để đáp ứng", ông Cisek chia sẻ.

Nguồn: TBKTVN