Cùng với thị trường truyền thống, doanh nghiệp Việt đang đứng trước cơ hội mở rộng sang nhiều thị trường mới với nhu cầu vô cùng đa dạng. Tuy nhiên, để từ một cuộc kết nối thương mại đi đến đơn hàng thực tế, doanh nghiệp phải đáp ứng nhiều yêu cầu khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và sản xuất xanh. Tham gia trả lời phỏng vấn trong chương trình truyền hình “Sức bật thị trường” với chủ đề “Hàng Việt ra thế giới: Cơ hội từ những thị trường mới”, ông Trần Phú Lữ - PGĐ Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC) đã có những chia sẻ chuyên sâu về chiến lược giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Phóng viên (PV): Thưa ông Lữ, hiện nay những thị trường nào đang mở ra cơ hội đáng chú ý cho hàng Việt, đặc biệt là doanh nghiệp TP.HCM?

Ông Lữ: Các thị trường trọng điểm như Hoa Kỳ, Trung Quốc, EU, Hàn Quốc, Nhật Bản và ASEAN vẫn là trụ cột xuất khẩu. Trong đó, Hoa Kỳ chiếm hơn 32% kim ngạch xuất khẩu 8 tháng đầu năm 2026 của cả nước. Bên cạnh đó, thị trường Trung Đông và khu vực tiêu thụ thực phẩm Halal đang nổi lên đầy triển vọng, nhất là khi Hiệp định CEPA Việt Nam - UAE có hiệu lực từ ngày 3/2/2026. UAE hiện phải nhập khẩu đến 85-90% nhu cầu lương thực trong nước, mở ra dư địa rất lớn cho nông sản Việt. Thị trường Nam Á, Châu Phi và Mỹ Latinh cũng đang có mức tăng trưởng tốt. Đặc biệt, nhiều thị trường thuộc các Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới vẫn còn nhiều dư địa khai thác do tỷ lệ sử dụng C/O để hưởng ưu đãi thuế còn thấp, cụ thể như EVFTA mới đạt khoảng 34%, UKVFTA là 38% và CPTPP chỉ dưới 10%.

PV: Đâu là những yêu cầu khắt khe mà doanh nghiệp cần đáp ứng để biến các cơ hội này thành đơn hàng thực tế thưa ông?

Ông Lữ: Các thị trường lớn hiện đang thiết lập nhiều “luật chơi mới” về an ninh chuỗi cung ứng, phát triển bền vững và chống lao động cưỡng bức. Do đó, doanh nghiệp cần đáp ứng đồng bộ năm nhóm yêu cầu cốt lõi. Thứ nhất là phải có các chứng nhận tiêu chuẩn chất lượng như HACCP, ISO hay Halal. Thứ hai là năng lực truy xuất nguồn gốc, điển hình như quy định chống mất rừng EUDR của EU áp dụng từ cuối năm 2026 buộc doanh nghiệp phải cung cấp thông tin minh bạch để đối tác thẩm định. Thứ ba là dữ liệu sản xuất xanh; cơ chế điều chỉnh biên giới carbon CBAM vận hành từ năm 2026 yêu cầu doanh nghiệp chứng minh lộ trình giảm phát thải. Thứ tư là chuẩn bị hồ sơ xuất xứ hợp lệ để hưởng ưu đãi FTA, chứng minh minh bạch toàn bộ chuỗi cung ứng từ nguyên liệu đến giá trị tạo ra tại Việt Nam. Cuối cùng là năng lực cung ứng ổn định về sản lượng, quy cách và thời gian giao hàng. Chìa khóa hiện nay là doanh nghiệp phải chuyển sang tư duy bền vững, an toàn và chủ động nâng cao độ tin cậy trong chuỗi cung ứng.

PV: Khi các thị trường đồng loạt nâng cao tiêu chuẩn, doanh nghiệp cần hoạch định chiến lược đầu tư thế nào để giữ vững sức cạnh tranh?

Ông Lữ: Doanh nghiệp cần thay đổi góc nhìn, coi việc đáp ứng tiêu chuẩn là khoản đầu tư trang bị “hộ chiếu” tiến vào thị trường quốc tế chứ không chỉ là gánh nặng chi phí. Sức sống hiện nay nằm ở đổi mới công nghệ, sáng tạo và sản xuất xanh, thay vì chỉ dựa vào chi phí nhân công thấp. Nên ưu tiên rót vốn vào các hạng mục dùng được cho nhiều thị trường, ví dụ như xây dựng dữ liệu vùng sản xuất, vì truy xuất nguồn gốc đang trở thành tiêu chuẩn chung của toàn ngành nông nghiệp vào cuối năm 2026. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh đầu tư chế biến sâu, đổi mới mẫu mã và xây dựng thương hiệu để bù đắp chi phí tuân thủ. Đặc biệt, doanh nghiệp không nên đầu tư đơn độc mà hãy liên kết qua các hiệp hội ngành hàng để chia sẻ tài chính, đồng thời tận dụng triệt để chính sách hỗ trợ của Thành phố về chứng nhận quốc tế, kiểm kê khí nhà kính và tiếp cận tín dụng xanh.

PV: Hiện nay, ITPC đang triển khai những chương trình trọng điểm nào để hỗ trợ doanh nghiệp Thành phố thâm nhập thị trường mới?

Ông Lữ: ITPC đang triển khai các hoạt động hỗ trợ vô cùng toàn diện. Chúng tôi liên tục cung cấp thông tin qua các hội thảo chuyên sâu, điển hình như tập huấn thị trường Bắc Mỹ, diễn đàn kinh tế tuần hoàn với Đức, hay sắp tới là hội thảo tiềm năng xuất khẩu sang Úc vào tháng 9. ITPC cũng đưa doanh nghiệp đi tiếp cận trực tiếp thông qua gian hàng chung tại các hội chợ lớn như Sial Paris (Pháp) vào tháng 10 và Gulfood 2027 (UAE). Ngoài ra, công tác mời gọi nhà mua hàng quốc tế đến TP.HCM đang đạt hiệu quả cao, tiêu biểu như chuỗi giao thương tại HCMC FOODEX 2026 ghi nhận gần 3.200 lượt kết nối, giúp chốt đơn hàng trực tiếp ngay tại sự kiện và đưa đối tác đi tham quan nhà máy để tinh chỉnh sản phẩm cho phù hợp thị hiếu.

PV: Để đúc kết lại, một doanh nghiệp muốn chinh phục thị trường mới cần tuân thủ những bước đi khởi đầu nào?

Ông Lữ: Doanh nghiệp cần thực hiện đồng bộ bốn bước khởi đầu trọng tâm. Bước đầu tiên là nghiên cứu, khoanh vùng thị trường mục tiêu và đánh giá mức độ phù hợp về tiêu chuẩn kỹ thuật, chính sách thuế, các rủi ro thương mại. Bước thứ hai đòi hỏi rà soát, chuẩn hóa toàn bộ năng lực sản xuất từ nguyên liệu đầu vào đến hệ thống truy xuất nguồn gốc và tiêu chí xanh. Bước thứ ba là đánh giá tính khả thi thương mại thông qua việc tính toán kỹ chi phí logistics, thời gian giao hàng và chi phí tuân thủ để cân đối biên lợi nhuận. Bước cuối cùng, doanh nghiệp cần chủ động tăng cường hoạt động xúc tiến thương mại, tích cực tham gia kết nối B2B, khai thác sàn thương mại điện tử xuyên biên giới và tận dụng tối đa các chính sách hỗ trợ từ Thành phố.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông về những chia sẻ rất thiết thực trong chương trình hôm nay!