Nhận định này được IMF đưa ra trong cuốn sách mới mang tên “Hướng tới mô hình tăng trưởng kinh tế mới cho Trung Quốc” (Toward a New Economic Growth Model for China).

Nghiên cứu của IMF cho thấy người dân nông thôn Trung Quốc dành 8,7% thu nhập khả dụng cho chi phí y tế, chỉ đứng sau Mỹ trong nhóm 20 nền kinh tế lớn. Mỹ dẫn đầu thế giới với gần 9,9% thu nhập khả dụng dành cho y tế.

Trong khi đó, khu vực thành thị của Trung Quốc xếp thứ ba với tỷ lệ 5,4%, nhỉnh hơn một chút so với Canada.

Gánh nặng chi phí y tế tại Trung Quốc càng lộ rõ khi xét đến chênh lệch thu nhập giữa hai nước. Tính đến cuối năm 2025, thu nhập khả dụng bình quân đầu người của Mỹ đạt 68.289 USD, cao gấp hơn 10 lần mức 43.377 nhân dân tệ (tương đương khoảng 6.400 USD) của Trung Quốc.

Khoảng cách này còn lớn hơn nữa ở khu vực nông thôn Trung Quốc, nơi mới chính thức thoát khỏi tình trạng nghèo cùng cực vào năm 2020.

Theo dữ liệu chính thức do công ty cung cấp dữ liệu tài chính Wind Information tổng hợp, thu nhập khả dụng của cư dân thành thị Trung Quốc đạt 56.502 nhân dân tệ (khoảng 8.300 USD), cao gấp hơn 2 lần mức 24.456 nhân dân tệ (khoảng 3.600 USD) của cư dân nông thôn.

PHÚC LỢI THẤP VÀ GIÁ NHÀ GIẢM KÌM HÃM TIÊU DÙNG

Trong cuốn sách phát hành ngày 30/9, IMF cho rằng Trung Quốc đang đứng trước ngã rẽ và cần chuyển sang mô hình tăng trưởng lấy tiêu dùng hộ gia đình, dịch vụ và năng suất làm trọng tâm. 

Nhà kinh tế Yizhi Xu thuộc Bộ phận Bắc Á, Vụ châu Á - Thái Bình Dương của IMF, và nhà kinh tế Fan Zhang, Phó đại diện thường trú của IMF tại Bắc Kinh, cho rằng chi ngân sách của Trung Quốc cho phúc lợi xã hội, gồm y tế, an sinh xã hội và giáo dục, vẫn thấp so với nhiều nền kinh tế khác trên thế giới. Theo hai tác giả, việc tăng các khoản chi này sẽ giúp thúc đẩy tiêu dùng.

Trong một tài liệu nghiên cứu khác mà hai tác giả cùng các đồng nghiệp công bố hồi tháng 12/2025, chi tiêu của Chính phủ Trung Quốc cho y tế và an sinh xã hội lần lượt chỉ tương đương khoảng 3,5% và 3,1% tổng sản phẩm trong nước (GDP). Các mức này thấp hơn đáng kể so với mức trung bình 7,2% và 8,2% GDP của các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), cũng như mức 5% và 6,1% GDP của nhóm thị trường mới nổi.

Phần lớn gánh nặng chi cho phúc lợi xã hội tại Trung Quốc thuộc về chính quyền địa phương, với hơn 90% tổng chi do các địa phương đảm nhận. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, nguồn thu của nhiều địa phương sụt giảm do các đợt phong tỏa phòng dịch Covid-19 và thị trường bất động sản đi xuống. Trước sức ép tài chính, những địa phương có mức nợ cao đã phải thu hẹp tỷ trọng chi cho phúc lợi xã hội trong GDP.

Bên cạnh mạng lưới an sinh xã hội còn hạn chế, thị trường bất động sản đi xuống cũng gây sức ép lên tiêu dùng. Hơn 90% hộ gia đình Trung Quốc sở hữu nhà, nên tài sản của người dân phụ thuộc lớn vào diễn biến giá bất động sản. Theo phân tích của ngân hàng ING, tính đến tháng 11/2025, giá nhà trên thị trường thứ cấp tại Trung Quốc đã giảm 20,8% so với năm 2021.

Đà giảm của thị trường nhà ở vẫn chưa dừng lại. Theo tính toán của hãng tin Reuters dựa trên dữ liệu Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS) công bố ngày thứ Hai (19/10), giá nhà mới tại Trung Quốc trong tháng 9 giảm 2,8% so với cùng kỳ năm 2025, kéo dài đà giảm kể từ tháng 6/2023. Cũng theo NBS, diện tích nhà ở mới bán ra trong 9 tháng đầu năm nay giảm 13,8% so với cùng kỳ năm 2025.

“Giá nhà giảm trong những năm gần đây tiếp tục gây sức ép lên tiêu dùng và góp phần khiến tỷ lệ tiết kiệm của hộ gia đình duy trì ở mức cao”, hai nhà kinh tế viết trong phần nghiên cứu của mình thuộc cuốn sách của IMF.

ƯU TIÊN NÔNG THÔN VÀ LAO ĐỘNG NHẬP CƯ

Dẫn kết quả phân tích dữ liệu ở cấp địa khu - đơn vị hành chính dưới cấp tỉnh của Trung Quốc, IMF cho rằng các biện pháp có trọng tâm nhằm tăng chi tiêu của Chính phủ cho y tế và an sinh xã hội tại nông thôn có thể giúp giảm đáng kể tỷ lệ tiết kiệm của các hộ gia đình ở khu vực này.

Cụ thể, tài liệu nghiên cứu nói trên phân tích dữ liệu của khoảng 240 thành phố cấp địa khu trong giai đoạn 2012-2022. Kết quả cho thấy khi chi tiêu của Chính phủ cho an sinh xã hội và y tế tăng 10%, tỷ lệ tiết kiệm của hộ gia đình nông thôn giảm lần lượt 0,5 và 0,8 điểm phần trăm sau 5 năm. Trong khi đó, tác động lên hộ gia đình thành thị không đáng kể.

Nhóm tác giả cũng so sánh hai phương án tăng chi ngân sách. Nếu tăng gấp đôi chi cho an sinh xã hội và y tế chỉ tại các địa khu có tỷ lệ dân số nông thôn cao, ngân sách cần chi thêm khoảng 1% GDP mỗi năm. Sau 5 năm, tiêu dùng có thể tăng thêm một lượng cộng dồn tương đương 1,8% GDP, còn tỷ lệ tiết kiệm của hộ gia đình giảm 1,1 điểm phần trăm.

Trong khi đó, nếu tăng gấp đôi chi cho an sinh xã hội và y tế tại mọi địa phương, chi phí lên tới 3% GDP mỗi năm. Tuy nhiên, mức tăng tiêu dùng sau 5 năm chỉ tương đương 2,4% GDP, không cao hơn nhiều so với phương án đầu dù chi phí gấp 3 lần. Như vậy, tính trên mỗi đồng ngân sách bỏ ra, phương án tập trung vào khu vực nông thôn giúp thúc đẩy tiêu dùng hiệu quả cao gấp hơn 2 lần.

Theo nhóm tác giả, phương án tập trung vào nông thôn hiệu quả hơn vì mức chi cho phúc lợi xã hội hiện nay tại các địa khu có tỷ lệ dân số nông thôn cao thấp hơn đáng kể so với các địa khu khác.

Do mạng lưới an sinh xã hội ở những nơi này còn kém phát triển, người dân vốn đã phải tự tích lũy nhiều hơn để phòng rủi ro. Vì vậy, cùng một mức tăng chi ngân sách, tỷ lệ tiết kiệm của hộ gia đình nông thôn tại các địa khu này giảm mạnh hơn so với tại các địa khu có tỷ lệ đô thị hóa cao.

Ngoài khu vực nông thôn, lao động nhập cư tại các thành phố cũng là nhóm có tỷ lệ tiết kiệm cao. Trong cuốn sách của IMF, hai nhà kinh tế Xu và Zhang ghi nhận tỷ lệ tiết kiệm của lao động nhập cư từ nông thôn làm việc tại các thành phố Trung Quốc ở mức khoảng 14%. Trong khi đó, tỷ lệ tiết kiệm chỉ khoảng 6% đối với người có hộ khẩu thành thị, nhóm được hưởng nhiều phúc lợi xã hội hơn so với lao động nhập cư từ nông thôn.

Tính đến năm 2023, khoảng 27% cư dân đô thị Trung Quốc vẫn mang hộ khẩu nông thôn, tương đương 17,8% tổng dân số. Trung Quốc đã dỡ bỏ hoàn toàn hạn chế đăng ký hộ khẩu tại các thành phố dưới 3 triệu dân. Tuy nhiên, các thành phố lớn vẫn áp dụng hệ thống tính điểm dựa trên học vấn, việc làm và mức đóng góp an sinh xã hội.

Nguon: TBKTVN

https://vneconomy.vn/nguoi-trung-quoc-danh-ty-trong-thu-nhap-cho-y-te-gan-ngang-nguoi-my.htm