Ở phần 1, chúng ta đã nhìn nhận rõ mối quan hệ giữa logistics và quản lý chuỗi cung ứng, đồng thời phân tích các loại hình logistics phổ biến trong thực tiễn doanh nghiệp. Sang phần 2, nội dung sẽ đi sâu hơn vào cách lựa chọn mô hình logistics phù hợp, các yếu tố tạo nên một chiến lược logistics có lợi nhuận, cũng như những biến số ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch logistics trong bối cảnh thị trường ngày càng biến động.

Tùy theo mô hình kinh doanh, quy mô hoạt động và nhu cầu thực tế, doanh nghiệp có thể lựa chọn một hoặc kết hợp nhiều loại logistics để tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng. Với doanh nghiệp sản xuất, trọng tâm thường nằm ở logistics đầu vào, logistics nội bộ và logistics phân phối, bởi đây là các khâu quyết định khả năng duy trì nguồn cung nguyên liệu, tổ chức sản xuất liên tục và đưa hàng ra thị trường đúng thời điểm. Trong khi đó, doanh nghiệp thương mại điện tử thường phải kết hợp logistics đầu ra, logistics đa phương thức và e-logistics để bảo đảm tốc độ giao hàng, khả năng theo dõi đơn hàng và trải nghiệm khách hàng. Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, logistics quốc tế, logistics thuê ngoài 3PL và logistics đa phương thức là những lựa chọn phổ biến nhằm tối ưu chi phí vận chuyển, thủ tục hải quan và năng lực giao nhận xuyên biên giới. Ở cấp độ cao hơn, các tập đoàn lớn thường ưu tiên mô hình 4PL để quản lý chuỗi cung ứng toàn cầu một cách đồng bộ và hiệu quả hơn.

Những yếu tố tạo nên chiến lược logistics có lợi nhuận

Để xây dựng một chiến lược logistics mang lại lợi nhuận, doanh nghiệp không chỉ dừng ở việc lựa chọn phương thức vận chuyển hay mô hình kho bãi, mà cần xem xét đồng bộ nhiều yếu tố liên quan đến vận hành và quản trị. Trước hết là vấn đề thuê ngoài. Doanh nghiệp cần tự đặt ra những câu hỏi quan trọng: liệu việc thuê ngoài một số chức năng logistics có giúp giảm chi phí quản lý chuỗi cung ứng hay không; trong từng khu vực cụ thể, nên sử dụng dịch vụ 3PL, 4PL hay tự thiết lập kho hàng cố định; và có thể thuê ngoài những khâu nào để vừa nâng cao chất lượng dịch vụ, vừa cải thiện hiệu quả giao hàng. Đây là những quyết định có ảnh hưởng trực tiếp đến cấu trúc chi phí và mức độ linh hoạt của toàn bộ chuỗi cung ứng.

Bên cạnh đó, chiến lược vận tải cũng là một yếu tố then chốt. Doanh nghiệp cần đánh giá liệu phương án vận tải hiện tại có đang cung cấp dịch vụ tốt hay không, đồng thời so sánh chi phí với các lựa chọn thay thế khác để tìm ra mô hình phù hợp nhất. Một chiến lược vận tải hiệu quả không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn góp phần rút ngắn thời gian giao hàng, giảm rủi ro chậm trễ và tăng độ tin cậy trong mắt khách hàng.

Hệ thống logistics cũng cần được xây dựng trên nền tảng công nghệ và dữ liệu đủ mạnh. Hệ thống thông tin phải hỗ trợ hiệu quả cho quá trình mua sắm, sản xuất và giao hàng đúng hạn. Đồng thời, hệ thống quản lý bán hàng cần được thiết kế linh hoạt để giảm chi phí, quản lý dữ liệu và theo dõi vị trí hàng hóa một cách chính xác. Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, dữ liệu logistics không chỉ là công cụ vận hành mà còn là nguồn đầu vào quan trọng cho việc phân tích và ra quyết định.

Một chiến lược logistics hiệu quả cũng không phải là một kế hoạch được xây dựng rồi áp dụng cố định mãi mãi. Trái lại, đây là quá trình phải được xem xét và điều chỉnh thường xuyên để phù hợp với sự thay đổi của thị trường, nhu cầu khách hàng và năng lực nội tại của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần kiểm tra xem mục tiêu của tổ chức và mục tiêu logistics có đang đồng bộ hay không; có cơ chế nào để giải quyết các mục tiêu xung đột và thúc đẩy sự phối hợp giữa các khâu trong chuỗi cung ứng hay không; và có hệ thống chỉ tiêu nào để đo lường tác động thực tế của các quyết định logistics hay không. Ngoài ra, mức độ tin cậy của các đối tác bên thứ ba, cùng với rủi ro tài chính, rủi ro tổ chức, rủi ro vận hành và các tác động liên quan, cũng cần được đánh giá kỹ lưỡng trước khi doanh nghiệp ký kết hoặc mở rộng hợp tác.

Các yếu tố ảnh hưởng đến kế hoạch logistics

Sau khi xác định được nền tảng xây dựng chiến lược logistics, doanh nghiệp cần tiếp tục xem xét những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch logistics trong thực tế. Một trong những yếu tố quan trọng nhất là tâm lý người tiêu dùng. Trong điều kiện lý tưởng, nhà sản xuất luôn mong muốn duy trì mức tồn kho vừa đủ để dây chuyền sản xuất vận hành trơn tru mà không phát sinh thêm chi phí lưu kho. Tuy nhiên, nhu cầu khách hàng lại thay đổi theo thời điểm, theo mùa vụ và theo hành vi tiêu dùng. Điều này khiến việc dự báo trở thành một thách thức không nhỏ, đặc biệt trong môi trường thương mại điện tử, nơi nhu cầu có thể tăng hoặc giảm rất nhanh.

Dù vậy, nếu doanh nghiệp biết khai thác dữ liệu logistics trong quá khứ, kết hợp phân tích mô hình bán hàng theo từng giai đoạn và mùa vụ, hệ thống phân tích có thể đưa ra dự báo dựa trên mô hình dự đoán. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể xác định nhu cầu trước khi nó thực sự phát sinh, giảm thiểu rủi ro thiếu hàng hoặc dư hàng.

Một yếu tố khác là chiến lược mạng lưới phân phối. Mục tiêu của mọi nhà phân phối logistics là vận hành xe tải đầy hàng, đúng lịch trình, đúng tuyến đường và bảo đảm an toàn, chính xác ở mức cao nhất. Để đạt được điều này, doanh nghiệp cần phối hợp hiệu quả giữa hoạt động phân phối và vận hành kho bãi, đồng thời sử dụng các công cụ phân tích logistics chính xác để tối ưu mạng lưới. Khi chuỗi cung ứng được tổ chức tốt, doanh nghiệp có thể tạo ra hệ thống vận hành gần như liền mạch, gia tăng hiệu suất và tối đa hóa lợi nhuận.